Xem bóng chuyền nữ Thiên Tân nhiều năm, tâm thế của chúng tôi đã hoàn toàn đặt xuống. Trước đây năm nào cũng day dứt có vô địch được không, một mùa mất mấy set, đáy bao lâu mới trở lại đỉnh. Giờ thì đã xem nhẹ thắng thua, bao dung cầu thủ, hiểu huấn luyện viên, và cũng nhìn ra tình cảnh cùng nút thắt hiện tại của Thiên Tân.
Nói về hiện trạng huấn luyện, người có tiếng nói nhất là lão soái Vương Bảo Tuyền. Thầy Vương tập chắc, nghiêm, cầu thủ trên sân chấp hành đến mức tối đa, chỉ đạo tại chỗ giai đoạn sau điềm tĩnh, có chừng mực. Nhưng ông có một điểm yếu rõ: năm năm gần đây quá dựa vào đội hình trụ cột cố định. Dù gặp đội yếu cũng cứ tung hết trụ cột, gần như không cho người luân chuyển. Đánh cường độ cao lâu ngày khiến các trụ cột chấn thương liên tục. Một khi trụ cột xuống phong độ, chiến thuật đánh không ra, đội rất dễ rơi vào cảnh vỡ trận.
Còn huấn luyện viên đương nhiệm Tào Dương trẻ, có sức sống, bên sân đầy nhiệt, nhưng suốt không chống được sự phát triển dài hạn của đội. Ông thiếu kế hoạch tập khoa học, không có ý tưởng xây đội rõ ràng. Điều đó cũng khiến trước thềm Đại hội thể thao toàn quốc chấn thương dồn trong đội, đội mạnh gãy sớm. Sân giải lại càng lộ điểm yếu: bố trí chiến thuật đơn điệu, điều binh tại chỗ bất lực, không thấy chút đột phá nào. Tôi vẫn ủng hộ Trần Phương ra đi. Không liên quan thành tích trước mắt, mà là không thấy tương lai của bóng chuyền nữ Thiên Tân. Tôi thật sự sợ ông từ từ hút cạn chút tinh thần còn lại của đội, rồi đi vào vết xe nhiều năm trầm lắng của bóng chuyền nữ Chiết Giang.
Nhìn lại đội hình, khi một loạt công thần rời đi, hiểm họa của Thiên Tân lộ hẳn. Trước có trụ cột gánh đáy, che được không ít điểm yếu kỹ thuật của lớp trẻ. Giờ không ai gánh áp lực, thiếu sót của người mới bị phóng đại vô hạn. Vương Nghệ Trúc, Mạnh Đậu, Lưu Mỹ Quân hiện tại, so với những cột trụ năm xưa như Trần Lệ Di, Vương Ninh, Diêu Địch, cả độ ổn định lẫn sức chịu áp lực đều cách một khoảng rõ.
Lối ra chắc nhất lúc này là xây lại toàn diện. Có thể đưa ngoại binh thực lực về kéo lớp trẻ, ví dụ Feina, dùng kinh nghiệm và thực lực trên sân của ngoại binh để giữ thế trận. Về ghép đội: Lộ Tinh bắt cặp Feina đá chủ công, Trần Hạc Tâm làm người xoay chính, Vương Nghệ Trúc là chủ công dự bị hàng trước; chuyền hai để Chu Hàng Đình đá chính, Mạnh Đậu dự bị, rồi bổ sung một chuyền hai trẻ; phụ công dùng Hạ Tư Giai, Trương Thế Kỳ và Tiểu Kiều, trọng điểm mài chiến thuật đập lưng và kỹ thuật chắn bóng của Tiểu Kiều; libero lấy Tôn Uyển Quân làm chính, cũng có thể cho Lưu Mỹ Quân thử ra sân cọ xát.
Là cổ động viên lâu năm, thứ chúng tôi coi trọng chưa bao giờ là chức vô địch mỗi năm, mà là thái độ chiến đấu của cầu thủ. Có niềm tin phải thắng hay không, khi bị dẫn có dám lật hay không, có độ bền tập trung trên sân hay không, những thứ đó quan trọng hơn kỹ thuật cao thấp. Tâm thế thường quyết định hướng trận. Cầu thủ tâm thế mong manh thì không gánh nổi giải đấu cường độ cao.
Hai năm gần đây thành tích bóng chuyền nữ Thiên Tân không bằng thời đỉnh, nhưng vẫn mang lại bất ngờ. Năm 2024 giành á quân Cúp thế giới các câu lạc bộ, thời kỳ xây lại hai lần đánh bại bóng chuyền nữ Thượng Hải và lọt tứ kết giải, mùa này lớp trẻ đá chính, Trần Hạc Tâm lớn nhanh và gánh cờ đội. Những bước tiến ấy đều đáng ghi nhận.
Làng bóng chuyền trong nước hiện quá nóng vội. Mọi người chỉ biết tung hô làn sóng đào tạo trẻ của Giang Tô và Thượng Hải. Nhưng Thiên Tân có nền chọn người chắc, bề dày đủ, không cần để dư luận bên ngoài kéo lệch. Thay lớp già trẻ vốn là đường phải đi, không nên cầu thành quá gấp. Giữ việc người cũ kèm người mới, người trẻ được cọ xát nhiều, từ từ mài đội hình, lắng thực lực, cho đội đủ thời gian lớn lên, khí thế sắt máu ngày trước của bóng chuyền nữ Thiên Tân rồi sẽ từ từ trở lại.
